ธนกฤต กาลเศรณี HonFBPS...เรื่อง/ภาพ Model
อ.พิสิฐ เสนานันท์สกุล...ภาพนางแบบ

Basic Studio Lighting

 

จาก Workshop สาธิตการถ่ายภาพบุคคลด้วยชุดไฟสตูดิโอ ในกิจกรรมภายในของสมาคมถ่ายภาพกรุงเทพ เมื่อเดือนกรกฎาคม 2552 ที่ผ่านมา สมาคมฯ ได้รับเกียรติจากอาจารย์พิสิฐ เสนานันท์สกุล มาเป็นวิทยากรสาธิตวิธีการจัดไฟด้วยชุดไฟสตูดิโอแบบรู้ลึกรู้จริง โดยมีการสอนเรื่องการดูทิศทางของแสง อารมณ์ของภาพที่เกิดจากแสงแบบต่างๆ และการสร้างสัมพันธภาพ ตลอดจนการสื่อสารกับแบบเพื่อให้ได้ภาพอย่างที่ช่างภาพต้องการ

 

 

ทั้งนี้เพื่อให้เพื่อนสมาชิกสามารถนำความรู้ที่ได้จากอาจารย์พิสิฐ ไปใช้งานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ ผมจึงขอนำเนื้อหาจากการสาธิตของอาจารย์พิสิฐมาสรุปให้เพื่อนสมาชิกได้เข้าใจในเชิงวิชาการ เพื่อจะได้เป็นประโยชน์แก่เพื่อนๆ ในโอกาสต่อไป

ส่วนใหญ่การจัดไฟด้วยชุดไฟสตูดิโอสามารถใช้ไฟได้ตั้งแต่ ไฟดวงเดียว จนถึงไฟหลายๆ ดวง ตามความต้องการของช่างภาพ ซึ่งจำนวนของไฟ ทิศทางของแสง และความเข้มของแสงจะมีผลต่อแสง เงาในภาพ และอารมณ์ของภาพที่ปรากฏ แต่ในที่นี้จะแสดงการจัดไฟสตูดิโอ ในทิศทางต่างๆ ที่มักจะใช้กัน ดังนี้

 

 

1. แสงหลัก (Main Light) ปกติจะวางด้านหน้าเฉียงไปทางด้านซ้ายหรือขวา ประมาณ 45 – 60 องศา เป็นไฟหลักที่ใช้ส่องกระจายเข้าหาแบบ และสร้างอารมณ์ด้วยความเข้มของการส่องสว่างให้กับแบบตามโจทย์ที่ช่างภาพต้องการ
นำเสนอ

2. แสงรอง หรือแสงลบเงา (Fill-in Light) ไฟดวงนี้มักจะวางด้านหน้าของแบบตรงข้ามกับไฟหลัก เฉียงด้านซ้ายหรือขวา ประมาณ 30 – 60 องศา โดยมีความแตกต่าง ของกำลังไฟรองกับไฟหลัก ประมาณ 1 : 2 – 1 : 9 หรือประมาณ 1 – 3 1/3 Stops ใช้เพื่อลบเงาที่หน้าและตัวแบบที่เกิดจากไฟหลักให้ลดน้อยลงตามที่ช่างภาพต้องการ

3. แสงส่องผม (Hair Light) เป็นไฟส่องผมเพื่อเปิดให้เห็นรายละเอียด และสร้างมิติให้กับแบบ เป็นไฟที่ถูกวางอยู่ในมุมสูงเหนือศีรษะเยื้องไปทางด้านหลังในทิศทางตรงข้ามกับไฟหลักเล็กน้อย ปกติจะถูกออกแบบให้มีกำลังไฟมากกว่าไฟหลักเล็กน้อย แต่ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับสีของผมของแบบด้วย ถ้าเป็นสีดำสนิท ก็ควรจะเพิ่มกำลังไฟให้มากกว่าไฟหลัก ประมาณ 1 Stop แต่ถ้าเป็นผมสีโทนอ่อน หรือสีบลอนด์อย่างฝรั่งชาติตะวันตก อาจจะใช้กำลังไฟเท่ากับไฟหลักก็ยังได้

4. แสงส่องฉาก (Background Light) เป็นไฟส่องฉากหลัง เพื่อเปิดให้เห็นรายละเอียดของฉากหลัง หรือใช้เพื่อสร้างมิติเป็นการแยกระยะห่างระหว่างตัวแบบกับฉากหลังก็ได้ ปกติมักใช้ไฟจำนวน 2 ดวง เพื่อเกลี่ยแสงที่ฉากให้เท่ากันทั้ง 2 ด้าน

5. แสงส่องแบบ (Back Light) เป็นไฟที่ใช้ส่องเข้ามาที่ตัวและศีรษะของแบบ ซึ่งโดยปกติจะเป็นภาพในแนวแฟชั่น แฟนซี ถูกออกแบบเพื่อสร้างอารมณ์ในลักษณะเพิ่มเสน่ห์ และความเซ็กซี่ให้กับแบบ

 

 

ตามหลักการจัดแสงโดยใช้ชุดไฟสตูดิโอ บริเวณด้านหน้าของชุดไฟแฟลชจะติดอุปกรณ์กระจายแสง ซึ่งสามารถให้ความเข้มของแสงได้ 2 ลักษณะ คือ

1. แสงแข็ง (Hard Light) ลักษณะของแสงจะเป็นแสงที่มาอย่างมีทิศทาง ทำให้เกิด
เงาแข็งในด้านตรงข้าม เปรียบได้กับแสงจากดวงอาทิตย์ในวันที่ท้องฟ้าแจ่มใส ภาพที่ได้จะมีความเปรียบต่างสูงมาก พื้นที่ในส่วนสว่างจะเห็นรายละเอียดชัดเจน แต่พื้นที่ในส่วนตรงข้ามกับวัตถุจะเป็นเงาดำเข้ม

2. แสงกระจาย หรือแสงนุ่ม (Diffuse Light) เป็นแสงที่มาอย่างไม่มีทิศทาง ภาพที่ได้จะมีความนุ่มนวล ทำให้ไม่มีเงาเข้ม

 

 

ทั้งนี้อุปกรณ์ที่ใช้ในการกระจายแสง มีดังนี้

1. ร่มสะท้อนแสง (Umbrella) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้สะท้อนแสงแบบกระจายกว้าง ตามขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของร่ม แบ่งตามวัสดุที่ใช้ในการกระจายแสง ได้ 3 ประเภท คือ

• ร่มโปร่งแสง (Translucent Umbrella) ใช้ติดหัวไฟส่องผ่านร่มไปยังแบบ ให้แสงนุ่มในระดับหนึ่ง

• ร่มขาวสะท้อน (White Umbrella) ใช้ติดหัวไฟให้ส่องไปตกกระทบที่ผ้าขาวด้านในร่มเพื่อให้สะท้อนกระจายแสงไปยังแบบ แสงที่ได้มีความนุ่มใกล้เคียงกับร่มโปร่งแสง

• ร่มสะท้อนแบบใช้ผ้าสีอื่นๆ เช่น สีเงิน หรือสีทอง (Silver or Gold Umbrella) จะให้แสงกระจายที่แข็งกว่าแบบร่มขาวสะท้อน และโทนสีผิวที่ได้ก็จะแตกต่างกันไป

2. กล่องแสงนุ่ม (Soft box) ใช้สวมเข้าหน้าหัวไฟแฟลช ช่วยกระจายแสงให้มีความนุ่มนวลกว่าแบบไฟร่ม กล่องแสงนุ่มมีหลายขนาด ทั้งแบบสี่เหลี่ยมจตุรัส และแบบสี่เหลี่ยมผืนผ้า และในปัจจุบัน ผู้ผลิตบางรายได้มีการผลิตกล่องแสงแบบแปดเหลี่ยม ให้ใช้กันด้วย ซึ่งทั้งนี้จะให้ผลลัพธ์ (Effect) ที่ดวงตา และการกระจายแสงที่แตกต่างกันไป

3. โคมสะท้อนแสง (Reflector) ให้แสงแข็ง ที่มีความเปรียบต่างสูง ตกลงเฉพาะส่วน โดยโคมที่ยิ่งมีความลึกมากก็จะให้แสงแข็งที่เป็นลำแคบมากกว่าแบบโคมตื้น

4. รังผึ้ง (Honeycomb Grid) เป็นอุปกรณ์ทรงกลมที่มีแผ่นกรองแสงลักษณะเหมือนรังผึ้ง ใช้สำหรับสวมหน้าโคมสะท้อนแสง ให้แสงที่ค่อนข้างแข็ง

5. สนูท (Snoot) ใช้สำหรับสวมหน้าหัวไฟเพื่อควบคุมให้แสงส่องเป็นลำในทิศทางที่ต้องการ ปกตินิยมใช้เป็นแสงส่องผม หรือแสงส่องฉาก ให้แสงแข็ง

 

 

ทั้งนี้เพื่อให้เข้าใจทิศทางของแสงและผลที่เกิดขึ้นต่อแบบได้ง่ายขึ้น เราลองมาดูตัวอย่างการจัดแสงจากตุ๊กตาจำลองด้วยไฟดวงเดียวในทิศทางของแสงต่างๆ กัน ซึ่งจะเห็นได้ว่าแสงในทิศทางต่างๆ จะมีผลต่ออารมณ์ การแสดงรายละเอียด และความเปรียบต่างของแสงและเงาในภาพแตกต่างกันไป

1. แสงหน้าตรง ให้ภาพสว่างเห็นรายละเอียดทั่วทั้งภาพ แต่จะดูแบน ขาดมิติ

2. แสงเฉียงหน้า 45 องศา จะให้รายละเอียดเฉพาะด้านที่แสงส่อง ส่วนด้านตรงข้ามจะเกิดเงาแข็งแต่ก็จะช่วยให้ภาพดูมีมิติ

3. แสงข้าง หน้าจะได้รับแสงเห็นรายละเอียดเพียงครึ่งเดียว ช่วยสร้างอารมณ์ให้แบบดูมีพลัง เข้มแข็ง

4. แสงหลัง แสงมาจากด้านหลังของแบบ ให้แสงสว่างที่ผมและบริเวณขอบตัวทางซ้ายและขวาของแบบ แต่ด้านหน้าจะมืด สร้างอารมณ์ให้ภาพดูลึกลับ หรือมีเสน่ห์ได้จากตัวอย่างการจัดแสงในทิศทางต่างๆ ที่เห็นถือเป็นหลักการเบื้องต้นในการจัดไฟถ่ายภาพบุคคลด้วยชุดไฟสตูดิโอ ฉบับหน้าผมจะเจาะลึกในรายละเอียดการจัดไฟถ่ายภาพด้วยชุดไฟหลายดวงเพื่อสร้างสรรค์ภาพให้แบบดูสวยงามมากขึ้น